වසර 4,000ක පමණ ඉතිහාසයක් තිබෙන පාංශු ඛාදනයට වනාන්තර විනාශය සහ කෘෂිකර්මාන්තය මූලික හේතුකරුවන් ලෙස නව අධ්යයනයකින් හෙළි වී තිබේ. පසුගිය සහස්රවර්ෂ හතර තුළ අවසාදිත තැන්පතු වැඩිවීම සහ ඉඩම් භාවිතයේ මානව සංස්කෘතික වෙනස්කම් හේතුවෙන් පාංශු හායනය තීව්ර වී ඇත.
මෙම අධ්යයනයට අනුව, වසර 4,000කට පෙර කෘෂිකර්මාන්තය සහ වනාන්තර විනාශය වැනි මානව ක්රියාකාරකම් ගෝලීය පාංශු ඛාදනය වැඩි කිරීමට ප්රධාන වශයෙන් දායක වී ඇත.
පසේ කාලගුණික විපර්යාස සහ ඛාදනය සහස්ර ගණනාවක් තිස්සේ වෙනස්වන දේශගුණික රටා සහ භූගෝලීය බලපෑම් මගින් පාලනය වන බව පැරණි අදහසක් වුවද, නව අධ්යයනය අනුව මානව ක්රියාකාරකම් සහ ඉඩම් භාවිතයේ වෙනස්කම් මෙම ක්රියාවලියේදී සැලකිය යුතු ලෙස බලපා ඇත.
පාංශු ඛාදනය දේශගුණයට සහ සමාජයට සෘජුවම බලපාන අතර පරිසර පද්ධතිවල ඵලදායිතාව අඩු කර පෝෂක චක්ර වෙනස් කරයි.
මෙම අධ්යයනය සිදු කිරීම සඳහා ජර්මනියේ මැක්ස් ප්ලාන්ක් ආයතනයේ පර්යේෂක කණ්ඩායමක් රේඩියෝ කාබන් කාල නිර්ණය කිරීමේ ක්රමවේදය භාවිතයෙන් ලොව පුරා විල් 600කට අධික සංඛ්යාවක අවසාදිත තැන්පතු විශ්ලේෂණය කර පාංශු ඛාදනයේ කාලීන වෙනස්කම් නිරීක්ෂණය කර ඇත.
මැක්ස් ප්ලාන්ක් ජෛව රසායන විද්යා ආයතනයේ කණ්ඩායම් නායක නුනෝ කාර්වාල්හයිස් පවසන පරිදි, අධ්යයනය කරන ලද සාම්පලවලින් 35%ක් පමණ වසර 4,000කට පමණ පෙර අවසාදිත සමුච්චයනය වැඩි වීමක් පෙන්නුම් කරයි.
මෙම වර්ධනයට හේතු අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා ඔවුන් පරාග පොසිල වාර්තා විශ්ලේෂණය කරමින් ශාක ආවරණය අඩුවීමක් නිරීක්ෂණය කර ඇත.
මෙම අඩුවීම “ඉඩම් ආවරණයේ වෙනස්කම්, විශේෂයෙන්ම කෘෂිකර්මාන්තය සහ ජනාවාස සඳහා ඉඩම් නිෂ්කාශනය කිරීම, පාංශු හායනයට සහ ඛාදනයට හේතු වන්නට ඇත” යැයි ප්රංශ භූ විද්යාඥ ජීන්-පිලිප් ජෙනී පෙන්වා දෙයි.
අධ්යයනය කරන ලද සියලුම ජලාශ ප්රදේශවලින් 70%කදී පාංශු ඛාදනයේ ප්රධාන සාධකය ලෙස භූමි ආවරණයේ වෙනස්කම් හඳුනාගෙන ඇත. මෙයින් අදහස් වන්නේ කාර්මික යුගය ආරම්භවීමටත් පෙර මානව ක්රියාකාරකම් මගින් පාංශු ඛාදනය තීව්ර කර ඇති බවයි.
විල්වල අවසාදිත සමුච්චයනය වැඩිවීමත් සමඟ මිනිස් ජනාවාසවල සමාජ-ආර්ථික සංවර්ධනයන් ද සහසම්බන්ධ වේ.
උදාහරණයක් ලෙස, උතුරු ඇමෙරිකාවේ පාංශු ඛාදනය යුරෝපයට වඩා ප්රමාද වී පෙන්නුම් කරයි. ඊට හේතුව උතුරු ඇමෙරිකාවේ කෘෂිකර්මාන්තයේ පැතිරීම යුරෝපීය යටත් විජිතකරණයට අනුව සිදු වීමයි.
අධ්යයනයේ සඳහන් වන්නේ “ඊට ප්රතිවිරුද්ධව, අධ්යයනය කළ ස්ථාන 23%ක පාංශු ඛාදනය අඩුවීම, විශේෂයෙන් වසර 3,000කට පමණ පෙර රෝමානු සහ චීන අධිරාජ්යවල කාලයේදී, වැඩි ජල භාවිතය සහ ගංගා කළමනාකරණය සමඟ සම්බන්ධ විය හැකිය” යන්නයි.
